Expat Nasıl Olunur?

Üçüncü expat bilgilendirme yazısına hoşgeldiniz! Daha önceki yazılarda expat ne demektir ve expat olmanın avantajları nelerdir konuşmuştuk. Şimdi de ”ya bu expatlık tam bana göre bir şeymiş nasıl olurum ki ben bunu?” diyenler için expat nasıl olunur, expat olmak için uygulanabilecek bir formül var mıdır; bunlardan bahsedeceğiz.

Çok yormadan kısa cevap verecek olursam: Hayır, yoktur.

”Aaaa! Ama nasıl yani?” diyenler için de uzun cevaba geçelim şimdi.Kısa cevaptan da anlamış olabileceğiniz gibi expat olmak için mutlaka şunu şunu yapmalısınız diye bir şey yoktur. Ancak uluslararası veya çok-uluslu bir şirketin sizi expat seçme olasılığını arttırmaya yönelik yapabileceğiniz bazı şeyler var tabi ki.

Dil Bilmek

Dil bilmek büyük bir avantajdır. Bildiğiniz gibi artık İngilizce bilmek sadece expat pozisyonu için olmasa bile büyük şirketlere girmek için çok önemli. Ancak şansınızı daha arttırmak istiyorsanız ikinci bir dil şart. Bunu söylerken kulağa her şeye bir kulp bulup hiçbir şeyden memnuniyet duymayan yaşlı komşu teyze gibi gelmek istemiyorum ama artık ingilizceyi herkes konuşuyor be yavruuum

İkinci bir dil bilmek sizin için güzel bir avantaj olacaktır. Özellikle öğrendiğiniz ikinci dili bilen kişi sayısı azsa sizin değeriniz artacaktır. Örneğin Türkiye’de birçok lise ikinci dil olarak öğrenciler Almanca öğretmeye başlar. Bu da Almanca temelini almış bir çok insan mevcut demektir. O yüzden Almanca yerine Portekizce gibi daha kısıtlı bir dili seçip daha stratejik davranabilirsiniz.

Peki böyle stratejik bir yabancı dil seçip bunun üzerine yoğunlaşmak arzusundaysanız nelere dikkat etmeniz, dili nasıl seçmeniz lazım çok kısaca ondan da bahsedelim. Dilin dünyada kapladığı yer, bu anadile sahip kişilerin ingilizce düzeyi ve bu dili kullanan ülkelerin kariyeriniz açısından önemini göz önünde bulunmalısınız.

Portekizce örneğinden devam edecek olursak. Dünya’da Portekizce konuşan ülke sayısı çok fazla değil, en bilinenleri: Portekiz ve Brezilya. Ancak bu ülkelerin vatandaşlarının İngilizce bilme oranı da yüksek değil. Hem Portekiz hem de Breziyla globalleşmekte olan ülkelerden ve portekizce bilmek bu ülkelerle iş yapan şirketler için avantaj olabilir.

Başka bir örnek verecek olursam; Norveççe kullanım alanı dar olan bir dil, sadece Norveç’te kullanılıyor. Norveç de globalleşmekte olan bir ülke. Norveçle ortak is yapan birçok şirket bulunuyor. Ancak bu şirketler Norveççe bilen birini özellikle arıyor mu? Norveçlilerin büyük bir kısmı İngilizceyi iyi konuşabildikleri için Portekizce öğrenmek Norveççe öğrenmekten stratejik olarak daha yararlı bir seçenek olabilir.

Son olarak da, ”Ya ben Almanca öğrenmeye zaten başlamıştım oradan yürüsem olmaz mı?” diye düşünüyor olabilirsiniz. Tabi ki Almanca öğrenmek de son derece iyi bir kazanım olabilir. Sadece bu durumda Almanca bilen insanların arasında ayrılmanız gerektiğini unutmamanız lazım. Örneğin Almancanızın seviyesinin ”derdimi anlatabiliyorum” seviyesinde değil de profesyonel bir seviyede olması önemli olacaktır.

Eğitim

Büyük çok-uluslu şirketlerin bazı pozisyonları üniversite diploması gerektirecektir. Özellikle mühendislik, pazarlama, muhasebe gibi alanlarda çalışmak için diplomanız önemli olacaktır.

Öte yandan eğitim denince akla sadece üniversite veya yüksek eğitim gelmemeli. Üniversite diploması expat olmak için kesinlikle bir zorunluluk değildir. Örneğin inşaat sektöründe teknik okul mezunu, üniversite diploması olmayan bir sürü başarılı expat bulunmaktadır. Önemli olan hangi sektörün hangi altyapıya sahip çalışanlara ihtiyaç duyduğudur. Bazı sektörler üniversite diplomasına bakmasa da belirli bir teknik altyapıya veya bazı özel sertifikalara sahip adaylar arıyor olabilir.

İş Deneyimi

İş deneyimi de önemli bir artıdır. Örneğin lojistik sektöründe yılların deneyimine sahipsiniz. Şirket ne kadar bilginizin ve işlerinizin kalitesinin farkında. Yurdışı operasyonlarını yürütmek için neden size güvenmesin? Halihazırda çalıştığınız poziyonda yeteneklerinizi kanıtlamanız, çalışkanlığınız expat olma ihtimalinizi çok yükseltebilir. Özellikle yukarıda bahsettiğim gibi teknik bilgi gerektiren işlerde iş deneyimi daha değerli olacaktır.

Yurtdışı deneyimi

Büyük bir artıdır. Daha önceki expat yazılarımda bahsettiğim gibi şirketler gönderdikleri expata ciddi bir yatırım yaparlar. Bir şirketin expat yönetimi konusunda başına gelebilecek en kötü şey expatın işi bırakıp gidivermesidir. Zira bu şirket açısından hem ciddi bir yatırımın boşa gitmesi hem de söz konusu ülkede işlerin aksaması demektir.

Tamamen farklı bir ülkede, farklı bir kültürün içinde yaşamak iyidir, hoştur, değerli bir deneyimdir; ancak aynı zamanda zordur. Onun için böyle bir taşın altına girip giremeyeceğinizi hem sizin hem de şirketin bilebilmesi gerekir. Şirketi bu konuda ikna etmeyi bir kenara bırakırsak, kalın kalın yazmamdan da anlayabileceğiniz gibi sizin bu deneyime hazır olduğunuza emin olmanız gerekir. Bu noktada henüz okumadıysanız Expat Olmanın Avantajları ve Dezavantajları yazıma göz atabilirsiniz.

Yurtdışı deneyimi size başka bir ülkede kendi ayaklarınızın üstünde durmayı öğretecek, başka kültürlere nasıl uyum sağlayabileceğinizi bizzat yaşatarak öğretecektir. (Expat olmak istemiyorsanız bile yararlı bir deneyimdir.)

Son Söz

Dediğim gibi bunlar size expat olmayı garantilemez.

Master yapmış, üç dil bilen, hem iş hem yurtdışı deneyimi olan birisi olsanız da şirketiniz açık olan expat pozisyonu için sizi seçmeyebilir. Olur mu olur dünyanın bin bir türlü hali var. Belki de o pozisyon için daha genç birini düşünüyorlardı ve sizden daha az deneyime sahip, master diploması olmayan, sadece ingilizce bilen bir adayı daha uygun görecekler.

Hatta hiç yabancı dil bilmeyen bir expatla, daha önce yurtdışına hiç çıkmamış bir expatla veya daha ilk kez çalışmaya başlamış bir expatla karşılaşabilirsiniz. Böyle birçok insan var. Sonuçta görevlendirmeyi yapan şirkettir ve ellerindeki pozisyona kimi en uygun bulacakları, pozisyon için ne gibi özellikler arayacakları onlara bağlıdır.

Bu yazının amacı expat olmak adına yapabileceğiniz şeyler olduğunu ama expat olmanın kesin bir formülü olmadığını göstermek. Benim önerim, gerçekten expat olarak yurtdışında çalışmak istiyorsanız ve aklınızda belli bir sektör varsa bu sektöre yönelik araştırma yapmanız.

Örneğin, otomotive mi meraklısınız? Otomotiv sektöründe hangi şirketler expat gönderiyor, gönderdikleri insanlarda genelde ne gibi özellikler arıyorlar öğrenmeye çalışın. Linkedin gibi platformları kullanın. Internations’a göz atın, expatlarla tanışmaya çalışın. İstediğiniz sektörde expatlık yapan insanlara mesaj atmayı deneyin. (Şimdi de üniversitelerin kariyer danışmanları gibi konuşmaya başladım sanırım.)

Sonuç olarak ”expat nasıl olunur” sorusunun kesin bir cevabı yok. Ama isteyince yapılamayacak bir şey de yok. Eğer bu yazının çeşitli yerlerinde kendinizi görüyor, ve expat olmayı gönülden istiyorsanız, araştırmanızı yapın, kendinize bir yol çizin, ve yavaş yavaş o yoldan yürümeye başlayın. Benim diyebileceklerim bu kadar.

Bumerang - Yazarkafe