Buenos Aires vs. Santiago

Buenos Aires mi Santiago mu? İlk kez bir şehir karşılaştırması yazısıyla karşınızdayım. Yahu bu nereden çıktı derseniz sebebi şudur: Komşu ülkelerin başkentleri olan Buenos Aires ve Santiago karşıdan bakınca birbirine çok benzeseler de dünya sanki Buenos Airesçiler ve Santiagocular olarak ikiye ayrılmış gibi bir durumdadır. Bu insanlar, Arjantinciler ve Şiliciler olarak da karşınıza çıkabilir.

Santiago gezi yazısında kısaca bahsetmiştim, gitmeden önce gezilecek yerleri araştırırken sanki Buenos Aires’in ikiz kardeşini ziyarete gidecekmişiz gibi bir hisse kapıldım. Görülmesi gereken her yerin bir Buenos Aires muadilini bulabiliyordum. Hatta aşağıda da yer yer karşılaştırdığım tablosunu görebilirsiniz.

 

Gitmeden önce eşimle baya konuştuk, gitmeye değer mi acaba canımız sıkılır mı diye. Çünkü internette de Buenos Aires’in Santiago’dan daha çok övüldüğünü görebilirsiniz. Yine de gezimiz çok güzel geçti ve kim neden Santiago’yu sever kim Buenos Aires’i tercih eder anladık, aydınlandık. (Daha detalı bilgiler için Buenos Aires ve Santiago gezi rehberlerine göz atmayı unutmayın!)

Karşılaştırma

Şehrin Güzelliği:

Buenos Aires/Santiago karşılaştırması klasik bir İstanbul/Ankara karşılaştırmasına benziyor. Buenos Aires kendilikle Santiago’dan daha estetik bir şehir. Bunda zavallı Santiago’nun şanssız konumunun etkisi yüksek. Santiago’da ciddi bir hava kirliliği söz konusu. Buenos Aires’in havası da öyle mükemmel temiz değil tabi ki ama Santiago bu konuda o güzel And dağlarının azizliğine uğramış. Dağlar havanın hareketini kestiği için bütün kirli hava şehrin içinde hapis kalıyor. Ancak son yıllarda alınan önlemlerle hava kirliliğinin derecesi azaltılmış durumda. (Tam bir Ankara değil mi?)

Santiago’nun bir diğer bahtsız özelliği de ne kadar fay hattı varsa Şili’den geçiyor olması. Daha önce mutlaka televizyonda Şili depremi haberi görmüşsünüzdür. Bu nedenle şehirde eski, tarihi bina sayısı 3 falan. Bir elin parmaklarını geçmiyor. Komşusu sürekli sarsılırken ballı Arjantin’de ise bir tanecik bile deprem olmuyor. 1 tane bile fay hattı yok yahu adamların. Hayat Arjantinlilere güzel… Eh bir de Avrupai tarzdaki binalarıyla hava atan Buenos Aires, tabi ki estetik açıdan Santiago’yu solda sıfır bırakıyor.

Hizmet Sektörü

Hizmet konusunda ise Şili alır başını gider! Malum Arjantin’de hizmet sektöründe çalışanlar pek hizmet etmiyorlar… Gerçekten bu Arjantin genelinde bir sıkıntı. En basitinden restoranların servis hızını örnek verebiliriz. Birkaç aydır Buenos Aires’te bir restorana gittiğimizde saatlerce garson gelsin diye bekleyip sipariş verdikten sonra bir saat daha yemeğin gelmesini beklemeye alışmışız. Santiago’da ilgi görünce küçük çaplı kültür şokları geçirdik resmen. Garson gelip sipariş alıyor yahu inanılır gibi değil!

Ulaşım

Santiago’nun kazandığı bir nokta daha. Özellikle şehir içi ulaşım Santiago’da çok daha gelişmiş durumda, özellikle metro ağı çok geniş, kullanması oldukça basit ve de nispeten güvenli. Buenos Aires’in metro hatları da şehrin her tarafına dağıldığı için hayatı çok kolaylaştırıyor ancak Santiago metrosuna göre çok daha eski. Dolayısıyla zırt pırt teknik sorunlar ortaya çıkabiliyor.

Dil

İki ülkenin de anadili İspanyolca. Ama lehçe farklılıklar var. Eğer standart İspanyol İspanyolcası öğrenmişseniz Arjantin’de anlaşmak biraz daha zor olabilir. Arjantinliler sizi anlarlar ama sizin adapte olmanız biraz zaman alabilir.

İspanya’da ”sen” kişi zamiri ”tu” iken Güney Amerika’nın bazı ülkelerinden ”vos” olarak kullanılır. Arjantin ”vos” zamirini kullanıyorken, Şili ”tu” kullananlardan. Ancak yanlış anlaşılmasın, bu Şili’nin İspanyolcası birbir İspanyol İspanyolcası demek değil. Yine bazı seslerin okunuşunda farklar var. Yine de Arjantin ve Uruguay’da kullanılan İspanyolca, bütün farklı lehçe formları içinde en aykırı olan denilebilir. Dil farklılıklarına dair detaylı bir incelemeyi İspanyolca Öğrenmek adlı yazımda bulabilirsiniz.

Mutfak

Arjantin et, Şili balık.

Bu kadar basit. Arjantin Mutfağı çok ama çok lezzetlidir ama yanı zamanda çok da kısıtlıdır. Şili de ise daha geniş bir yelpazede yemek çeşitleri bulabiliyorsunuz. Şili mutfağı daha balık ağırlıklı olsa bile güzel et restoranları ve peru mutfağından birçok yemeği de bulabilirsiniz. Aynı şekilde Çin ve Japon restoranları da iki ülkede de yaygın.

Biz Buenos Aires’te balık yemeyi çok özlediğimizde sushi yemeye gidiyoruz bazen. Böyle garip bir yokluğun içinde varlık, varlığın içinde yokluk hissi geliyor insana…

Ekonomik Durum

Sadece iki şehir değil iki ülke arasındaki en büyük fark bu. Arjantin iki sene öncesine kadar dışa kapalı bir ekonomiyken Şili çoktan Dünya’ya açılmıştı. Bunun yarattığı fark da Santiago’da attığınız her adımda kendini hissettirdi. Bir kere Şili’de çok daha fazla markayı çok daha mantıklı fiyatlara bulabilirsiniz. Buenos Aires daha renkli bir şehir olsa da Santiago’nun daha modern bir havası var. Hatta Santiago’yu Amerika’ya benzeten çok olur. (Ben benzetememiş olsam da…)

Dışarıya açık olmak aynı zamanda insan çeşitliliğini (diversity) de etkilemiş. Arjantin’e ilk baktığınızda ”e bunların hepsi İtalyaaan” diyebilirsiniz. İtelya’da çok sayıda göçmen alan Arjantin’de farklı ırklar birbirine diğer Latin ülkelerinde olduğu kadar karışmamış. Dolayısıyla Güney Amerika’nın geri kalanının tersine Arjantin’de koyu tenli vatandaş sayısı çok daha azdır. Şili de ise sokakta bir çok farklı insanla karşılaşabilirsiniz.

Cana yakınlık

Bir ülkenin insanlarının nasıl olduğu hem en çok merak edilen hem de anlatması en zor olan konulardan. Bütün bir halktan bahsederken bazı genellemeler yapmadan konuşmak imkansız. Onun için burada kısaca bir bilgi vermeye çalışacağım ancak bu bilgilere dayanarak olumlu veya olumsuz önyargılara kapılmamanız gerektiğini özellikle belirtmek isterim. Anlattığımın tam tersi insanlarla karşılaşmanız pek tabi mümkündür.

Şilililerin biraz daha yabancılara açık olduğunu çok duydum ama buna katılabilecek kadar tanıdığım bir Şilili olmadı hiç. Arjantinliler için konuşmak gerekirse de ilk etapta çok cana yakın ve canlı insanlar. Gerçekten kıpır kıpır olan bir yanları var dolayısıyla Arjantinlilerle eğlenmek, keyifli zaman geçirmek oldukça kolay. En beklemediğiniz anda inanılmaz yardımsever de kesilebilirler. Anlatması biraz zor ama bir çeşit ”sev ya da terk et!” yaklaşımları da var Arjantinlilerin. Yani sen onların sevdiği bir şeyi onaylamıyorsan garip bir ”e iyi git o zaman” tribine girebiliyorlar bazen. Bu yaklaşım ne yazık ki bazı kişilerde ırkçılık seviyesine ulaşabiliyor. Daha önce bahsettiğim gibi Arjantin’de Güney Amerika’nın geri kalanına kıyasla çok daha az koyu tenli vatandaş var. Bu kişiler genelde Haiti göçmeni oluyorlar ve oldukça önyargıyla karşılaşabiliyorlar. Örneğin, turistik bölgelerde polis Haitili bir kişi gördü mü bu kişiyi göz hapsine alıp gidene kadar başında bekleyebiliyor.

Diğer Farklar

Buenos Aires, Santiago’dan çok daha büyük. Dolayısıyla daha fazla zaman harcamak gerekir.

Buenos Aires nemli, Santiago kuru. (Alın bir İstanbul/Ankara benzerliği daha!)

Arjantinde Tango var, Şili de yok. (Ya da az var.)

Bize göre Santiago, Buenos Aires’ten daha güvenli.

Buenos Aires düz ayak, Santiago tepeli.

Santiago’da manzara izlenir, Buenos Aires’te cafe‘de oturulur.

Santiago da doğa aktiviteleri Buenos Aires’e oranla daha yaygın. Şehrin çevresinde günü birlik gidilebilecek bir çok yer var. Dar bir ülke olmanın avantajını kullanıp Santiago’ya gitmişken hızlıca civar aktivitelere de planınızda yer ayırabilirsiniz. (Şarap turları, kayak merkezi, tımanış ve hiking alanları, Valparaiso deniz kıyısına ulaşım) Arjantin’de ise doğal güzellikler için Buenos Aires’ten uzun yol gitmek gerekiyor.

Buenos Aires’te ise şehir dışında başka noktalara ulaşım o kadar kolay değil. Kolayca ulaşabileceğiniz bir Tigre var, bir de Uruguay’ın kendisi.

Son Söz:

Biz belli ki Şililiden çok Şilici olanlardanız arkadaşlar. 😛

Zira okurken de fark etmiş olabilirsiniz, Santiago’da yaşam kalitesi daha yüksek. İnsan bir yerde yaşamaya başladığında ve günün birinde bir tane hırkaya, bluze falan ihtiyacınız olduğunda; ilk yıkamada bozulacağını bildiği şeye bütün cüzdanı bırakmasını istemeyen bir ülkede yaşamak mimari güzellik vesaireyi arka planda bırakıyor. Ha Şili’ye bayılıyoruz da Arjantin’i sevmiyor muyuz? Ben tekstil satın almak zorunda kalmadığım sürece bayılıyorum! Arada bir balığa hasret kalıyoruz ama en azından deprem korkumuz yok. Ayrıca Buenos Aires gerçekten güzel bir kültür şehri. Her zaman yapacak bir aktivite, gezilecek bir park, bahçe var. Hatta turistik gelen bir insana Buenos Aires’ten sonra Santiago baya tırt gelebilir, demedi demeyin.

Kıssadan hisse: Yaşayacaksanız Santiago’ya, gezecekseniz Buenos Aires’e bekleriz canlar.